Oglasili su se nakon što je ASK upozorila da pojedina rješenja iz novih zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB) i unutrašnjim poslovima nose ozbiljne koruptivne i institucionalne rizike, uz ocjenu da se usvojenim tekstovima proširuju ovlašćenja bez proporcionalnog jačanja nezavisne kontrole i transparentnosti.
Zajedničko saopštenje MUP i UP prenosimo integralno:
“Povodom mišljenja Agencije za sprečavanje korupcije donijetog povodom Zakona o unutrašnjim poslovima, a koje je objavljeno na sajtu tog organa pod naslovom: „ASK otklanja rizike u osjetljivim oblastima: Donijeta mišljenja na zakone o ANB-u i unutrašnjim poslovima“, Ministarstvo unutrašnjih poslova i Uprava policije radi objektivnog informisanja javnosti daju sljedeće saopštenje:
Polazeći od ustavnog načela podjele vlasti i jasno utvrđenih nadležnosti zakonodavne i sudske vlasti, naglašavamo da se zakonska rješenja koja je Skupština Crne Gore usvojila 6. marta ne mogu naknadno preispitivati kroz djelovanje nezavisnih organa na način koji bi predstavljao suštinsku reviziju zakonodavne volje. U tom kontekstu, činjenica da je Agencija za sprečavanje korupcije 25. maja objavila mišljenja na zakone o Agenciji za nacionalnu bezbjednost i unutrašnjim poslovima otvara pitanje obima i granica njenih zakonom propisanih nadležnosti. Prednje dokazuje i sama Agencija koja u svom mišljenju nedvosmisleno navodi: „Agencija, postupajući u okviru preliminarne kontrole dostavljenog Predloga zakona o izmjenama i dopunama Zakona o unutrašnjim poslovima, koji je dostavilo Ministarstvo pravde dana 16.12.2025. godine…“.
Ovaj Predlog Zakona iz decembra 2025.godine, koji je dostavljen Agenciji od strane Ministarstva pravde, je usaglašavan sa tri nadležna direktorata Evropske komisije, te je nakon usaglašavanja isti upućen Skupštini na usvajanje. Zakonski tekst iz 2025. godine pretrpio je i amandmanske izmjene, koje su u bitnom uticale na konačan tekst Zakona.
Nesporno je da je Agenciji dostavljen Predlog zakona, sačinjen u skladu sa normativnom tehnikom, i to da je takav tekst Predloga zakona dostavljen u decembru prošle godine. Međutim, ono što posebno zabrinjava je upravo činjenica da je Agencija dala mišljenje na Predlog zakona, nakon stupanja na snagu Izmjena i dopuna. Dodatno zabrinjava i to što je Agencija dala mišljenje i na norme koje u zakonu egzistiraju godinama i koje nijesu bile predmet izmjena i dopuna. Stoga, ne možemo govoriti o mišljenju na Predlog zakona o izmjenama i dopunama Zakona o unutrašnjim poslovima, već o mišljenju na cjelokupan zakonski tekst, koji pravno dejstvo proizvodi od 2021. godine.
Uloga Agencije za sprečavanje korupcije, u skladu sa Zakonom o sprečavanju korupcije, precizno je definisana i odnosi se na preventivno djelovanje u oblasti antikorupcijske politike, uključujući davanje mišljenja na nacrte zakona, inicijative za izmjene propisa i ukazivanje na koruptivne rizike. Međutim, ta nadležnost ne obuhvata sveobuhvatnu normativnu, sistemsku ili institucionalnu reviziju već usvojenih zakonskih rješenja.
Shodno tome, svako šire tumačenje ovlašćenja Agencije van jasno definisanih zakonskih okvira mora se posmatrati u kontekstu očuvanja ustavno uspostavljene ravnoteže između grana vlasti i poštovanja zakonodavne nadležnosti Skupštine.
Ministarstvo unutrašnjih poslova i Uprava policije sa ozbiljnom zabrinutošću konstatuju da se kroz samo mišljenje Agencije za sprečavanje korupcije, kao i kroz pojedina tumačenja koja ga prate u javnosti, ponovo otvara prostor za osporavanje reformski usmjerenih rješenja koja imaju za cilj jačanje integriteta policijskog sistema i njegovu zaštitu od dugogodišnjih problema kompromitacije, korupcije i uticaja organizovanog kriminala. Posebno zabrinjava što se ovakav pristup pojavljuje u trenutku kada država intenzivno sprovodi mjere koje godinama nijesu bile dosljedno primjenjivane, što nužno otvara pitanje gdje su bila ovakva institucionalna upozorenja i zabrinutosti u periodima kada su se problemi u bezbjednosnom sektoru produbljivali i kada je sistem bio izložen ozbiljnim oblicima kompromitacije.
Nakon što je država prvi put pokazala institucionalnu odlučnost da sprovede antikorupcijske mjere bez selektivnosti i kompromisa, uslijedili su pokušaji da se jasno propisani zakonski mehanizmi predstave kao sporni, iako je upravo zahvaljujući zakoniskim mehanizmima procesuirano više od 50 policijskih službenika, uključujući i visokorangirane funkcionere bezbjednosnog sektora i dalo opravdani osnov da se ovakve odredbe implementiraju kao zakonsko rješenje, odnosno, kao statusna nespojivost sa policijskom profesijom.
Ostaje otvoreno pitanje u kojoj mjeri su ranije postojala institucionalna tumačenja i upozorenja u periodu kada su u javnosti i međunarodnim izvještajima problematizovani oblici kompromitacije unutar bezbjednosnog sistema, uključujući optužnice i krivične postupke koji su ukazivali na povezanost pojedinih struktura sa organizovanim kriminalom, kao i situacije u kojima su nedovoljno razvijeni mehanizmi kontrole omogućavali zadržavanje kompromitovanih kadrova u sistemu i na pozicijama odlučivanja.
Podsjećanja radi, ovakve odredbe su bile sadržane u Zakonu o unutrašnjim poslovima iz 2021. godine, pri čemu Agencija tada nije imala primjedbe niti je reagovala na njih. Sada, kada se zakon u potpunosti primjenjuje u cilju jačanja integriteta institucija i sprječavanja kriminalne infiltracije, daje se drugačija vrsta ocjena koje se mogu različito tumačiti, uključujući i u odnosu na osnovnu svrhu i javni interes vladavine prava.
Kada je riječ o bezbjednosnim provjerama i procjeni integriteta, Ministarstvo naglašava da se ne radi o mehanizmima koji zamjenjuju krivični postupak, niti utvrđuju krivičnu odgovornost, već o preventivnom sistemu zaštite institucija od rizika koji mogu ukazivati na nespojivost sa policijskim pozivom, uključujući i povezanost sa kriminalnim strukturama koja se može manifestovati kroz postupanje pojedinaca.
Ključno načelo u policijskoj profesiji i građenju povjerenja u rad organa bezbjednsno – obavještajnog sektora je načelo integriteta koje je bilo poljuljano do te mjere da je doživjelo tzv. istitucionalni slom, koji je bio alarm za sprovođene integritetskih reformi. Takav pristup nije odstupanje od evropske prakse, već njena suština, i zaštita sistema od infiltracije organzovanog kriminala i korupcije.
Podsjetićemo na činjenicu da je ne tako tako davno EUROPOL bio zamrznuo svaku saradnju sa bezbjednosnim sektorom naše države, a čije povjerenje je ovaj menadžment povratio, ne riječima i obećanjima, nego konkretnim rezulatatima, te nam to daje za pravo da opet postavimo sledeća pitanja:
Kome smeta reformski zakon o unutrašnjim poslovima?
Kome smeta zakon koji štiti policiju i građane od kriminala i nedozvoljenih uticaja?
Kome smeta zakon koji razbija mreže organizovanog kriminala u policijskom sistemu?
Kome smeta zakon koji onemogućava da policijsku uniformu nose lica koja su predmet optužbi za organizovani kriminal?
Kome smeta zakon koji sprječava zloupotrebu policijskih ovlašćenja od strane lica pod uticajem psihoaktivnih supstanci?
Kome smeta zakon koji sprječava odavanje službenih podataka kriminalnim grupama?
Jasno je da Ministarstvo i Policija neće odstupiti od dosljedne primjene zakona i jačanja profesionalnog integriteta policijske službe, kao ni od odlučne borbe protiv organizovanog kriminala i korupcije, imajući u vidu da je očuvanje stabilnosti i funkcionalnosti institucija ključni preduslov vladavine prava.
Zakonom je propisano: „Smatra se da postoje bezbjednosne smetnje za dalji rad u policijskom zvanju, odnosno za nastavak pripravničkog staža, obrazovanja, obuke, kao i posebnog stručnog osposobljavanja ili usavršavanja u skladu sa ovim zakonom ako, pored osnova za prestanak radnog odnosa po sili zakona, u skladu sa ovim zakonom, policijski službenik, odnosno lice za vrijeme pripravničkog staža, obrazovanja, obuke, kao i posebnog stručnog osposobljavanja ili usavršavanja:
1. ostvaruje neovlašćene kontakte sa operativno interesantnim licima, članovima organizovanih kriminalnih grupa, suprotno članu 21 stav 3 ovog zakona, ili održava veze sa licima koja neovlašćeno prikupljaju tajne i druge podatke, teroristima, saboterima, članovima organizovanih kriminalnih grupa ili licima za koja se osnovano sumnja da pripadaju takvim grupama;
2. ne dobije bezbjednosne dozvole za pristup tajnim podacima za stepen tajnosti povjerljivo, tajno ili strogo tajno;
3. bude registrovano u evidenciji uživaoca opojnih droga, koju vodi organ državne uprave nadležan za poslove zdravlja ili prilikom zdravstvenog pregleda bude utvrđeno prisustvo psihoaktivnih supstanci;
4. ako se donese naredba o sprovođenju istrage ili pokrene krivični postupak, za krivična djela sa elementima organizovanog kriminala i korupcije ili za krivična djela za koja je propisana kazna najmanje pet godina zatvora, ili
5. je davao podatke i informacije, omogućavao uvid u podatke i informacije do kojih je došao u vršenju ili povodom vršenja policijskih poslova neovlašćenim licima.“
Svjedočila je cjelokupna crnogorksa javnost poslednjem predmetu koje je sprovelo Specijalno državno tužilšatvo zajedno sa Specijalnim policijskim odjeljenjem, u kojem je utvrđena sprega nosilaca najviših državnih funkcija, policijskih službenika, tužilaštva i organizovanih kriminalnih grupa, koji su koristili nezakoniti uticaj na sredstva javnog informisanja u cilju kriminalnog djelovanja, hibridnog djelovanja i uticaja na izmjenu percepcije javnog mijenja, u kojem je skinuta oznaka tajnosti radi javnog interesa.
Kada je riječ o činjenici da Komisiju za utvrđivanje bezbjednosnih smetnji imenuje ministar unutrašnjih poslova, takvo rješenje samo po sebi ne može biti posmatrano kao indikator nedostatka nezavisnosti niti kao osnov za tvrdnju o mogućem uticaju na odlučivanje Komisije. U sistemu javne uprave i posebno u oblasti unutrašnjih poslova, imenovanje članova stručnih i operativnih tijela od strane nadležnog ministra predstavlja uobičajen i zakonom predviđen model organizacije, pri čemu se ključna garancija nezavisnosti ne izvodi iz formalnog akta imenovanja, već iz zakonom propisanih procedura rada, pravilnika i podzakonskih akata.
Naime, članovi Komisije ne postupaju po individualnim ili hijerarhijskim instrukcijama, već isključivo na osnovu unaprijed definisanih zakonskih kriterijuma prikupljenih službenih dokaza i podataka.
Time se onemogućava bilo kakvo arbitrarno odlučivanje, jer su osnove za ocjenu bezbjednosnih smetnji normativno uređene i podložne višestrukim provjerama unutar sistema.
Dodatno, sastav Komisije je tako koncipiran da obezbjeđuje unutrašnju institucionalnu ravnotežu, imajući u vidu da u njenom radu učestvuju predstavnici različitih organizacionih cjelina uključujući službenike Specijalnog policijskog odjeljenja, Sektora za borbu protiv kriminala, Odjeljenja za unutrašnju kontrolu policije i Direktorat za bezbjednosno nadzorne poslove, čime dodatno jača mehanizme međusobnog nadzora i smanjuje mogućnost jednostranog odlučivanja.
Komisija ne donosi konačne odluke o pravima i statusu policijskih službenika, već daje mišljenje na osnovu člana 162 (tačke 1–5). Ovakav model ima za cilj jačanje pravne sigurnosti, standardizaciju postupanja i zaštitu sistema od rizika koji su u ranijem periodu dovodili do njegovog slabljenja.
Isti kriterijumi važe prilikom zasnivanja radnog odnosa, boravka u službi, kao i prilikom prekida radnog odnosa, koje se primjenjuju analogno. U kontekstu zapošljavanja, od preko 1.300 kandidata radni odnos je zasnovalo njih oko 360 službenika, što ukazuje na višeslojan i kontrolisan sistem selekcije zasnovan na stručnim i bezbjednosnim kriterijumima.
Ovakvi pokazatelji ukazuju da se proces zapošljavanja ne sprovodi ad hoc, već u okviru institucionalno normiranog sistema selekcije, koji podrazumijeva višeslojne provjere, uključujući stručne i bezbjednosne kriterijume, sa ciljem obezbjeđenja profesionalnog i integritetski podobnog kadrovskog sastava.
Dodatno, objektivno stanje na tržištu rada karakteriše izražen deficit specijalizovanih profila, naročito u oblastima digitalne forenzike, sajber bezbjednosti, finansijskih istraga i forenzičkog vještačenja digitalnih tragova i podataka, što u značajnoj mjeri ograničava mogućnost brzog i potpunog kadrovskog popunjavanja ovih specifičnih i visoko stručnih pozicija.
Neosnovano se u mišljenju Agencije navodi da je novim zakonskim rješenjem došlo do prevelike koncetracije moći u rukama ministra, obzirom da isti donosi odluku o pokretanju postupka zapošljavanja, imenuje Komisiju za provjeru bezbjednosnih smetnji i imenuje Etički odbor. Važno je istaći i da je ministar starješina organa, u smislu Zakona o državnoj upravi. Da ministar predstavlja, upravlja i rukovodi radom ministarstva, ali da je upravo ovim zakonom, kao lex specialis, ograničena uloga ministra, koju mu daje Ustav Crne Gore i Zakon o državnoj upravi. Ministar, shodno Zakonu o unutrašnjim poslovima, nema nikakav, čak ni posredan uticaj na rad niti jednog tijela koje Agencija pominje u svom mišljenju. Ministar samo formalno pravno potpisuje rješenje o imenovanju navedenih tijela, bez prava veta na predložene članove.
Na primjer, Agencija za sprječavanje korupcije u svom Mišljenju navodi da ministar ima prevelika diskreciona prava u imenovanju članova Etičkog odbora. Besmisao ovakvog stava dokazuje činjenica da se članovi Etičkog odbora imenuju 2 na predlog direktora Policije, 1 na predlog sindikalne organizacije Policije, 2 predstavnika na predlog NVO koja se bave ljudskim pravima i 2 predstavnika ministarstva, dok ministar kao starješina organa samo donosi rješenje o imenovanju Etičkog odbora u skladu sa zakonom.
Tumačenje koje uključuje i oblast javnih nabavki u okviru neizmijenjenog normativnog okvira, nijesu zasnovana na jasno identifikovanim proceduralnim ili normativnim nedostacima.
Shodno tome, ostaje neprecizno i normativno neargumentovano pozivanje na neodređene rizike, ukoliko osnovna svrha zakonodavnog i institucionalnog okvira upravo jeste njegova dosljedna primjena u funkciji jačanja bezbjednosnog sistema i vladavine prava.
Kada govorimo o mogućnosti zloupotrebe Zakona, koju Agencija ističe u svom mišljenju, naglašavamo da je upravo Zakon o unutrašnjim poslovima prvi na braniku načela suzbijanja zloupotreba. Upravo je Zakon o unutrašnjim poslovima, možda i jedini zakon u pravnom sistemu, koju pojedinca lišava mogućnosti kreativnog tumačenja koje vodi zloupotrebi u sopstvenu ili tuđu korist.
Ako već pominjemo zloupotrebnu Zakona, onda moramo navesti i jednu od presuda Osnovnog suda u Pogorici, gdje je upravo Agencija za sprečavanje korupcije zloupotrijebila Zakon. Činjenica jeste da je Agencija za sprečavanje korupcije nadležna za prikupljanje podataka o imovinskom stanjuz javnih funkcionera shodno Zakonu o sprečavanju korupcije, ali nije ovlašćenja da iste podatke neovlašćeno ustupa trećim licima, sve shodno Zakonu o zaštiti podataka o ličnosti. Međutim, Agencija je polazeći od svog Zakona, svjesno odlučila da zanemari pravni sistem Crne Gore, jer u svom krovnom zakonu, Zakonu o sprečavanju korupcije, nema normu koja zabranjuje ovaj vid postupanja. Dakle, sama Agencija je zloupotrijebila svoj zakon, kreativnim tumačenjem da što nije zabranjeno, dozvoljeno je.
U Zakonu o unutrašnjim poslovima, onemogućeno je ovako kreativno tumačenje normi, procedure su jasno iskazane, odgovornosti precizno uvedene, a svaki politički uticaj i samovolja pojedinca u potpunosti neutralisani.
Ministarstvo i Policija neće odustati od zaštite integriteta policijske profesije, jačanja pravne sigurnosti i beskompromisne borbe protiv organizovanog kriminala, jer je zaštita institucija sistema od kriminalne infiltracije osnovni preduslov opstanka pravne države.”
